Polonia mon amour » 1940 katyn-eccidi sovietici

Settimana di storia (polacca, europea)

Paolo Morawski — Thu, 24 Mar 2011 20:46:38 +0000

POLONIA 1939, SFIDA AL TERZO REICH
venerdì 25 marzo 2011 ore 17.30
Istituto Luigi Sturzo, Via delle Coppelle, 35 – Roma
ingresso libero
Presentazione del volume di Sandra Cavallucci “Polonia 1939, Sfida al Terzo Reich: illusioni, inganni e complicità alla vigilia della Seconda Guerra Mondiale“. [info]
____________________
LE CONTROVERSIE STORIOGRAFICHE INTORNO AL CRIMINE DI KATYN
martedì 22 marzo ore 17.30 – 21.00
Istituto Polacco di Roma, via Vittoria Colonna, 1 – Roma
ingresso libero
Serata di studio in memoria del professor Victor Zaslavsky, organizzata dalla Biblioteca e Centro di Studi dell’Accademia Polacca delle Scienze a Roma, in collaborazione con l’Istituto Polacco di Roma. Interverranno: Zbigniew Karpus, Fernando Orlandi, Ettore Cinnella, Francesco Perfetti, Federigo Argentieri. Con la presenza della prof.ssa Elena Aga-Rossi, vedova del prof. Victor Zaslavsky. [info]

pdf

Share/Save

Su Katyn a Roma

Paolo Morawski — Tue, 15 Mar 2011 16:15:05 +0000

ACCADEMIA POLACCA DELLE SCIENZE

CENTRO DI STUDI A ROMA

www.accademiapolacca.it

invita cordialmente alla serata di studio

Le controversie storiografiche intorno al crimine di Katyń.

Serata di studio in memoria del professor Victor ZASLAVSKY

(in collaborazione con l’Istituto Polacco)

Martedì, 22 marzo 2011, Istituto Polacco, via Vittoria Colonna, 1, ore 17.30 – 21.00

Prima parte: 17.30-18.45

Relazione

Zbigniew KARPUS (Università Nicolò Copernico, Toruń, Polonia)

“Soldati sovietici nei campi di prigionia polacchi nel periodo 1919-1922. Anti-Katyń avant la lettre?” (in polacco, traduzione simultanea in italiano)

Pausa: 18.30-18.45

Seconda parte: 18.45-20.15

Tavola rotonda: Victor Zaslavsky come studioso del totalitarismo sovietico (in italiano)

Fernando ORLANDI (Centro Studi sulla Storia dell’Europa Orientale Levico Terme)

La presentazione del libro „Victor Zaslavsky. Viaggiatore attraverso il secolo” (a cura di F. Orlandi), Edizioni del Centro Studi sulla Storia dell’Europa Orientale, Levico Terme 2010.

Ettore CINNELLA (Università di Pisa)

L’indagine scientifica sulla società sovietica: il contributo di Victor Zaslavsky.

Francesco PERFETTI (LUISS)

Ricordo personale di Victor Zaslavsky.

Federigo ARGENTIERI (John Cabot University)

Ricordo personale di Victor Zaslavsky.

(con la presenza della prof.ssa Elena Aga-Rossi, vedova di prof. V. Zaslavsky)

Rinfresco

Prof. Zbigniew KARPUS – direttore del Dipartimento dell’Europa Orientale, Facoltà di Politologia e Studi Internazionali dell’Università di Nicolò Copernico di Toruń di cui è Vicepreside. Storico, specialista nel campo delle relazioni tra la Polonia e i suoi vicini dell’est nel XX secolo. Autore di oltre 180 pubblicazioni. Per la sua tesi di dottorato “Jeńcy i internowani rosyjscy i ukraińscy na terenie Polski w latach 1918-1924” (I prigionieri di guerra e gli internati russi e ucraini nei territori polacchi negli anni 1918-1924) ha ricevuto nel 1998 il Premio Storico del settimanale “Polityka”. Di nuovo (insieme ai suoi collaboratori I.I. Kostiuszko, W. Rezmer e E. Rosowska) ha ricevuto lo stesso premio nel 2010 per il libro “Polscy jeńcy wojenni w niewoli sowieckiej w latach 1919-1922. Materiały archiwalne” (I prigionieri di guerra polacchi nelle prigioni sovietiche negli anni 1919-1922. Materiali di archivio.). Ha ottenuto la sua abilitazione nel campo della storia nel 1999 per il suo studio intitolato “Oddziały wojskowe ukraińskie, rosyjskie, kozackie i białoruskie w Polsce w latach 1919-1920” (Gli eserciti ucraini, russi, cosacchi e bielorussi in Polonia negli anni 1919-1920).

“I soldati sovietici nei campi di prigionia polacchi nel periodo 1919-1922. Anti-Katyń avant la lettre?”

La conseguenza di ogni guerra è, tranne numerose vittime e distruzioni, anche il problema dei prigionieri di guerra, soldati presi in cattività durante i combattimenti. Questo si riferisce anche alla guerra polacco-bolscevica degli anni 1919-1920. Per molti decenni nessuno si è interessato alla situazione dei prigionieri di quegli scontri. Quel problema non costituiva neanche l’oggetto delle ricerche degli storici. Solo da qualche anno, quando nel novembre del 1988 Mikhail Gorbaciov durante la visita in Polonia ha rivelato i veri colpevoli dell’eccidio di Katyń, il destino dei prigionieri bolscevichi nei campi in Polonia si è trovato al centro dell’interesse di pubblicisti e storici russi.

Nella prima fase della guerra polacco-bolscevica, nel 1919, i combattimenti in prima linea non erano di grande intensità, quindi il numero di soldati russi presi in cattività dai polacchi non era elevato. Nel novembre 1919 in Polonia si trovavano solo settemila prigionieri bolscevichi. Soggiornavano, come d’altronde i prigionieri ucraini presi in cattività durante le lotte per la Galizia Orientale, nei campi localizzati a: Strzałków (vicino a Poznań), Pikulice vicino a Przemyśl, a Dąbie e a Wadowice vicino a Cracovia. I campi sono stati organizzati dai polacchi senza pensare specificatamente alla guerra che si svolgeva all’est. Erano stati costruiti dai precedenti invasori della Polonia, durante la Prima guerra mondiale per i loro propri obiettivi.

Subito dopo l’arrivo dei primi gruppi di prigionieri bolscevichi, nei campi di prigionia polacchi, scoppiarono epidemie di malattie infettive (tifo, dissenteria, colera, influenza). In particolare nel 1919 è stata difficile la situazione sanitaria ed epidemiologica nel campo localizzato negli edifici della fortezza di Brest Litovsk.

Le lotte polacco-sovietiche in Ucraina cominciate nell’aprile 1920, nell’ambito della cosiddetta “spedizione di Kiev”, non hanno influenzato l’aumento del numero di prigionieri nei campi polacchi. A seguito di queste lotte erano stati presi in cattività circa 18 mila soldati russi, di cui solo pochi sono stati in tempo trasportati alle retroguardie. La maggior parte di loro è stata liberata dalla Prima Armata di cavalleria sotto il comando di Semën Budënnyj.

Solo la battaglia di Varsavia, in seguito alla quale, in cattività polacca sono stati presi circa cinquanta mila prigionieri bolscevichi, ha cambiato radicalmente il problema dei prigionieri in Polonia. In seguito alle lotte a Est, arrivarono nuovi internati. Possiamo ammettere che dopo la sospensione dei combattimenti sul fronte orientale (18 ottobre 1920) sul territorio della Polonia si trovavano in tutto circa 110 mila prigionieri bolscevichi. Questi calcoli sono puramente teorici, siccome una parte dei prigionieri (circa 25 mila) subito dopo essere stati presi in cattività, oppure dopo un breve soggiorno nei campi, ha ceduto alla propaganda e si è arruolata nell’esercito russo, cosacco e ucraino combattendo così dalla parte polacca contro i bolscevichi. Dunque nell’autunno del 1920 in Polonia sostavano al massimo 75-80 mila prigionieri russi. La parte polacca non era preparata a garantire le condizioni necessarie sanitarie e di alloggiamento a un tale numero di prigionieri. Di conseguenza, specialmente a cavallo tra il 1920 e 1921 la situazione sanitaria, ma anche quella di approvvigionamento nei campi, in cui stavano i prigionieri russi, era molto difficile. Ciò ha portato a recrudescenze dell’epidemia di malattie infettive e alla morte di molti prigionieri.

A metà marzo 1921 è cominciato, attesissimo e rimandato da tanto, non per causa dei polacchi, lo scambio di prigionieri tra la Polonia e la Russia Sovietica, durato fino alla metà dell’ottobre 1921; in conseguenza sono tornati in Russia circa 66 mila prigionieri, mentre in Polonia sono tornati 26 mila soldati.

Prendendo in considerazione i dati sopranominati, possiamo ammettere che nei campi di prigionia polacchi sono morti al massimo 16-18 mila prigionieri russi (circa 8 mila nel campo di Strzałków, circa 2 mila a Tuchola e circa 6-8 mila in altri campi) nell’arco dei tre anni trascorsi in Polonia. L’affermazione, che erano morti di più, 60 oppure 100 mila, è decisamente esagerata e soprattutto non è basata su prove credibili, non avendo in pratica nessuna fonte.

La questione che suscita tuttora controversie, accentuata dagli storici e pubblicisti russi, riguarda il numero di morti bolscevichi nel nuovo campo a Tuchola. Secondo alcune opinioni radicali si tratterebbe di un crimine di Katyń alla polacca avant la lettre, cioè organizzato dai polacchi ai russi vent’anni prima dell’eccidio suddetto. Questo problema fu già esposto nel 1921, quando nella stampa dell’emigrazione russa, edita a Varsavia si scriveva di Tuchola come di un campo di sterminio, nel quale pare fossero morti 22 mila soldati dell’Armata Rossa. Basandosi sui documenti d’archivio si può però chiaramente constatare, che a Tuchola, durante un anno di detenzione sono morti, in gran parte a causa di malattie infettive, circa 1950–2000 prigionieri bolscevichi. Si tratta di una cifra dieci volte inferiore a quella sopra citata, ma stabilita senza nessun criterio.

I cimiteri dove sono stati sepolti i prigionieri bolscevichi, per tutto il periodo tra le due Grandi guerre erano sotto la giurisdizione del governo polacco. Erano recintati, tenuti in ordine e vi sono stati eretti modesti obelischi (alcuni dei quali visibili ancora oggi).

pdf

Share/Save

Smolensk e la lotta politica in Polonia

Paolo Morawski — Wed, 26 Jan 2011 11:50:39 +0000

Dopo il rapporto finale stilato dalla commissione d’inchiesta del MAK (Comitato Aeronautico Interstatale che sovrintende l’uso e la gestione del settore dell’aviazione civile nel Commonwealth degli Stati Indipendenti dell’ex-Unione Sovietica) sull’incidente che il 10 aprile 2010 portò l’aereo presidenziale polacco, con a bordo l’allora capo dello Stato Lech Kaczyński e altre 95 persone, a schiantarsi mentre tentava di atterrare presso la base aerea di Smolensk, la lotta politica in Polonia si è nuovamente inferocita. E’ soprattutto il campo del fratello di Lech Kaczyński, Jaroslaw Kaczyński, a chiamare a raccolta i polacchi contro le autorità russe ma soprattutto contro il governo polacco in carica accusato di “tiepidezza” se non di “complicità” con le autorità russe.
Ora, che cosa hanno finora detto le autorità polacche? Cerco di riassumere quello che ho capito (dall’Italia):
- Per le autorità polacche, il rapporto MAK sulla sciagura aerea di Smolensk contiene affermazioni in gran parte veritiere. Sia il rapporto MAK sia il Rapporto della Commissione d’inchiesta polacca sulle cause della catastrofe, presieduta dal ministro degli Interni Jerzy Miller, che verrà pubblicato nel prossimo mese di febbraio, sono concordi nel documentare che le cause della catastrofe aerea sono da attribuire a errori compiuti soprattutto dalla parte polacca. Sia le indagini russe che quelle polacche dicono in sostanza la stessa cosa: sì, la gran parte della colpa ricade sulla parte polacca. Ma, c’è un importante MA:
- MA il rapporto non dice tutta la verità in quanto rappresenta unicamente il punto di vista russo e non tiene conto delle osservazioni della parte polacca. Ora cosa dicono gli esperti polacchi? Che i piloti polacchi non sono i soli responsabili del disastro del Tupolev diretto a Katyń per le commemorazione del massacro compiuto dai sovietici nel 1940. Le cause della catastrofe sono da attribuire a errori compiuti soprattutto dalla parte polacca ma in effetti da tutte e due le parti. Ci sono stati errori da tutte e due le parti. Per quanto riguarda per esempio la parte russa: secondo gli inquirenti polacchi i controllori di volo russi, sotto pressione e al limite dello stress, hanno commesso molti errori e non hannno dato sufficiente appoggio all’equipaggio del Tupolev Tu-154M. Così come non c’era “sterilità” nella cabina di pilotaggio dell’aereo polacco, allo stesso modo la torre di controllo russa era “inquinata”. Vi si trovava, infatti, il vice comandante della base, il colonello Nikolaj Krasnokutski, il quale non sarebbe dovuto entare in contatto con i piloti polacchi. Parlando con Mosca dell’eventuale atterraggio il colonello ha detto, riferendosi al pilota: “Ha preso la decisione da solo… allora che veda da solo…”. Secondo gli esperti polacchi, in questa maniera Krasnokutski ha “abbandonato l’equipaggio alla propria responsabilità”: un comportamento definito dalla commisione “vergognoso”.
- In conclusione: il governo polacco è dell’avviso che pubblicando il suo rapporto il MAK non si sia attenuto alle procedure. Dopo aver ricevuto a dicembre scorso le osservazioni della parte polacca alla prima versione della relazione, il comitato avrebbe dovuto intraprendere un dialogo per integrarle nel rapporto definitivo. Non lo ha fatto. La versione resa pubblica è quasi identica a quella originaria.
- Terzo aspetto: “La Polonia non cerca di incolpare la Russia” dice il ministro degli Interni Miller che siede a capo della commissione. La Polonia non vuole “rispondere alla Russia” né “addossarle tutte le colpe”.“La Polonia è alla ricerca di tutti gli errori commessi, indipendentemente che siano stati errori russi o polacchi”
- Il governo polacco chiede a questo punto alle autorità russe affinché venga stilato un documento intergovernativo che descriva in maniera più complessiva di quanto non lo faccia il rapporto MAK le cause dell’incidente aereo.
- Se non riuscirà a raggiungere quest’obiettivo, la Polonia, appellandosi alla convenzione di Chicago, chiederà al Consiglio dell’Organizzazione Internazionale dell’Aviazione Civile (in inglese International Civil Aviation Organization, ICAO), un’agenzia autonoma delle Nazioni Unite, di stabilire se il MAK abbia agito o meno nel rispetto delle procedure vigenti.
————–
Per le accuse di Jarosław Kaczyński nei confronti del governo polacco VEDI: In sintesi: non ci furono pressioni sui piloti polacchi dall’interno dell’areo, le vittime polacche non hanno alcuna colpa, tutta la colpa è del personale dell’aeroporto di Smolensk che non ha informato i polacchi sulle reali condizioni meteo e non ha chiuso l’aeroporto, e ci sono pure colpe ad alto livello tra Smolensk e Mosca, colpa diretta dei russi che hanno acconsentito all’atterraggio, sulla cui fase finale il mistero resta intero, i russi non hanno trasmesso tutta la documentazione del caso… Tutto ciò = grande scandalo e grande è la colpa del governo polacco che ha acconsentito a ciò. Sono colpevoli quei polacchi (il premier, il governo) che hanno accettato di dividere le delegazioni polacche che si recavano a Katyn, facendo il gioco di una potenza straniera e giocando contro il proprio stesso campo. Oggi la loro è una politica vigliacca e ingenua. In una democrazia vera e funzionante questa gente andrebbe allontanata dalla politica. Segno della crisi della democrazia polacca… leggi

pdf

Share/Save

Russia-UE e Polonia

Paolo Morawski — Mon, 17 Jan 2011 16:50:08 +0000

… Svolta con la Polonia — Sul fronte più strettamente europeo il generale miglioramento dei rapporti è passato attraverso lo “scongelamento” delle relazioni tra Russia e Polonia. All’instaurarsi di un clima più sereno hanno contribuito anche le reazioni responsabili che i governi dei due paesi hanno tenuto in seguito all’incidente aereo di Smolenk del 10 aprile 2010, nel quale hanno perso la vita il Presidente polacco Lech Kaczynski, il suo staff, nonché altri esponenti politici e funzionari polacchi. Kaczynski si stava recando in Russia a commemorare le vittime del massacro della foresta di Katyn, dove nel 1940 la polizia segreta sovietica uccise circa 22.000 ufficiali dell’esercito polacco. Inoltre, una settimana prima la televisione russa aveva trasmesso il film polacco “Katyn” su questa triste pagina di storia: una svolta radicale nell’atteggiamento russo sulla vicenda di Katyn, contrassegnato per molti anni da un ostinato negazionismo.
Democrazia e diritti umani — Il riavvicinamento alla Polonia è sintomatico di un atteggiamento generalmente più collaborativo verso l’Unione europea. Nel vertice Ue-Russia di dicembre, che nelle parole del presidente della Commissione europea José Barroso è stato il più proficuo degli ultimi anni, le due parti hanno raggiunto un accordo che mette fine ad una serie di dispute bilaterali…. Leggi tutto

pdf

Share/Save

Polonia-Russia occasione sprecata

Paolo Morawski — Thu, 13 Jan 2011 14:48:29 +0000

I russi hanno consegnato i risultati dell’inchiesta del MAK (Comitato Internazionale Aeronautico) sulle cause della sciagura aerea del 10 aprile 2010 vicino a Smolensk, che portò alla morte del capo dello Stato polacco Lech Kaczynski e di altre 95 persone. Confermato il fatto che l’aereo fosse a posto e che non vi è stato attentato. Per i rapporto avrebbero pesato soprattutto le cattive condizioni meteo e gli errori da parte polacca, tra cui le pressioni psicologiche (del presidente Kaczynski) sui piloti polacchi perché atterrassero comunque. Nessuna responsabilità viene attribuita ai controllori di volo russi. Tensioni a Varsavia. L’opposizione del PIS insorge sdegnata. E tensioni tra Varsavia e Mosca. Il premier Tusk: il rapporto non è completo. “W tym raporcie nie ma uwzględnionego wspólnego stanowiska. Zwrócimy się do Rosji z wnioskiem o rozmowy na temat wspólnej wersji raportu – zapowiedział premier Tusk. Równocześnie dodał, że nie chodzi o osiągnięcie kompromisu, a ustalenie jak najdokładniej przyczyn katastrofy. – Ważna jest prawda, a nie kompromis. Nie możemy dopuścić do sytuacji, w której jakiekolwiek niedomówienie czy zaniechanie staje na drodze do prawdy. – powiedział”. Vedi qui e qui e qui e qui e qui e qui e qui
Ingenuamente speravo che continuasse la tendenza positiva al riavvicinamento, anche in questa occasione, con una inchiesta comune dai risultati inequivocabili.
—————
Vedi: … Ustalenie przyczyn katastrofy Tupolewa zamienia się w wojnę polsko-polską oraz polsko-rosyjską. Obie te wojny nie mają szans na rozstrzygnięcie” – pisze Janina Paradowska. Od siebie dodam, że obie te wojny doprowadzą do całkowitej porażki nas Polaków i Polski jako państwa. Pogrążymy się w kłótniach i wzajemnych oskarżeniach. Zaniedbamy wszystko to, co najważniejsze w dzisiejszym świecie: modernizację kraju, odrabianie dystansu do państw najbardziej rozwiniętych, troskę o rozwój gospodarczy. Zamiast tego utkniemy w rozliczeniach i martyrologicznych lamentach. Leggi tutto

pdf

Share/Save

Mosca a Varsavia: continua la tendenza positiva

Paolo Morawski — Tue, 07 Dec 2010 12:57:46 +0000

Riprendo in mano gli appunti che avevo scritto il 28 novembre scorso sulla dichiarazione della Duma russa su Katyn, stimolato dalla visita appena avvenuta del Presidente russo Medvedev a Varsavia, visita positiva, visita che precede il vertice UE-Russia a Bruxelles.
La mia sensazione è che la Russia ha da tempo (dalla primavera-agosto 2009) preso atto del fatto che la Polonia è membro a pieno titolo dell’UE e che il nuovo rapporto della Russia con l’UE passa anche (sebbene non esclusivamente) per il dialogo della Russia con la Polonia. Bypassare Varsavia nei rapporti con l’UE non ha dato i suoi frutti, anzi ogni volta la Polonia è diventata un ostacolo per il miglioramente dei rapporti est-ovest nel continente. La Russia ha invece bisogno dell’Europa per modernizzare la sua economia.
„Dziś prosto z Warszawy Dmitrij Miedwiediew leci do Brukseli na szczyt Rosja-UE”… I może tam powiedzieć: “Udaje nam się porozumiewać z Polską”. „Podstawowy polski atut, dla którego Kreml zdecydował się na reset – czyli silna pozycja Polski w UE – nie znika. Wręcz przeciwnie – w związku ze zbliżającą się naszą prezydencją w Unii ten argument stanie się jeszcze silniejszy.”… „Kiedy rosyjska Duma potępiła zbrodnię katyńską, Rosja jednocześnie dała znać całej Unii Europejskiej, że normalizuje stosunki z Polską. Przypadek? Jeśli tak, to taki jak ten sprzed półtora tygodnia. Wtedy w czasie wizyty Władimira Putina w Berlinie rosyjska Duma przyjęła decyzję potępiającą zbrodnie katyńską i jej zleceniodawców. W ten sposób Rosjanie mówią Europejczykom: “Zobaczcie, dogadujemy się z Polakami, możemy więc bez przeszkód robić wielkie interesy”. Moskwa już wie, że bez normalnych relacji z Polską ściślejsza współpraca z Unią Europejską nie będzie możliwa”…
Guarda caso, il 7 dicembre a Bruxelles l’UE metterà da parte alcune delle sue obiezioni all’entrata della Russia nell’Organizzazione mondiale del commercio. Secondo l’UE la mossa potrebbe rappresentare un altro simbolo del “processo psicologico di riconciliazione successivo alla guerra fredda”.
Per modernizzarsi, la Russia ha bisogno dell’Europa. Specie della Germania. Lo sosteneva novant’anni fa Keynes, nelle sue celeberrime “Conseguenze economiche della pace”. Non è meno vero oggi. VEDI. Il fatto nuovo è che agli occhi di molti russi è la Polonia postsocialista, con i suoi successi economici, ad essere attraente per la Russia.
La Polonia a sua volta questo dialogo con la Russia oggi lo cerca. Critiche ai leader polacchi (“che si prostrano a tappettino davanti ai russi”, che “svendono la Polonia a Mosca”, “che tacciono la verità su Smolensk“, che non “hanno ottenuto nulla dalla visita del presidente russo, la cui visita non ha dato nulla”) non sono mancate. Vedi Kaczynski su Katyn e Smolensk:
Katyń – Nie uzyskaliśmy żadnego wyjaśnienia, odnoszącego się do oficjalnej postawy rządu rosyjskiego, która została przekazana do Strasburga. Mieliśmy znów odwołanie się do jakichś rzekomych polskich zbrodni. A dostarczenie Polsce znanych już akt katyńskich to coś, co trudno potraktować nawet jako gest. Rosjanie potrafią rozgrywać swoją zbrodnię jako atut polityczny wobec Polski. A rząd Donalda Tuska i prezydent Bronisław Komorowski, prowadzą politykę źle, w sposób nieumiejętny, dziecinny – podsumował Jarosław Kaczyński, prezes PiS.
Katastrofa pod Smoleńskiem – Nie uzyskano również żadnych zapewnień co do tego, kiedy Polsce zostanie przekazany wrak Tu-154M, który rozbił się pod Smoleńskiem i czarne skrzynki z tego samolotu. Jest jakieś niejasne memorandum, są zapowiedzi, że to wszystko będzie trwało długo – powiedział Jarosław Kaczyński, prezes PiS.
Ma queste critiche risultano se non del tutto marginali, comunque minoritarie. Anche i polacchi di fatto stanno cambiando atteggiamento e approccio nei confronti della Russia, se è vero che:
“że Warszawa chce naprawdę poprawy stosunków z Rosją. Jak pokazują sondaże, chce tego większość Polaków i znaczna część elit. Dlaczego? Bo Polska się zmienia, coraz bardziej europeizuje i upodabnia do tzw. starych państw UE. Politycy, którzy tego nie rozumieją, przegrywają u nas wybory. Większość Polaków wybiera współpracę zamiast szukania wrogów. Woli przyjaźnić się z sąsiadami, niż drzeć z nimi koty. Woli zabliźniać rany w duchu pamięci i prawdy, niż je rozdrapywać”.
Anche gli americani si sarebbero accordi del cambio di rotta polacco:
Ma non bisogna esagerare l’importanza di questo nuovo ruolo polacco:
Dodają jednak zastrzeżenie: “Jednak rosnąca pewność siebie i historyczna nieufność wobec Rosji może sprawić, że Polska czasami wysunie się zbyt daleko przed szereg”.
D’altro canto:
…”Distancing itself from Stalin’s misdeeds is just one aspect of Russia’s intention, and it is a project piloted by Medvedev. This is why recently Russia has made overtures not only to Poland but also the EU as a whole and Nato, something which was regarded as impossible only a short time ago. With this new foreign policy doctrine, which can be described as a ‘doctrine of smiling without showing one’s teeth’ – to quote Medvedev himself – Russia aims to attract the foreign investment without which the country can’t be modernised.”… Medvedev’s visit to Warsaw comes amid a wider “reset” of relations between Russia and the West. Last month, he and NATO leaders, including from Poland, agreed to cooperate on missile defence, an issue long viewed by Moscow with deep distrust”.
Di certo l’Occidente (la Germania in testa, ma nache Francia e Italia) ha fretta di gridare alla “svolta” russo-polacca e alla “caduta dell’ultimo muro” per stabilizzare l’Est europeo e incentivare gli affari con la Russia. L’Europa occidentale indubbiamente preme in quella direzione.
———
Ciò detto, alcuni punti di dettaglio.
Prendo spunto dall’intera pagina de La Repubblica dedicata alla tragedia di “Katyn. Così Mosca e Varsavia provano a dimenticare” di Andrea Tarquini. La tesi: il mea culpa di Medvedev abbatte l’ultimo muro.
Tutto bene, dunque? Riscatto definitivo, riscatto avvenuto? Si e no.
Tarquini fa subito il parallelo tra il presidente russo che rende omaggio al sacrario del milite ignoto polacco (esibendosi in un mea culpa: “Lo abbiamo riconosciuto, è innegabile: il massacro di Katyn fu opera della cricca di Stalin….”) e Willy Brandt che nel 1970 si inginocchia davanti alle vittime del Ghetto. Ma la similitudine è calzante? No, anche a leggere la stampa polacca (in particolare Gazeta Wyborcza, Rzeczpospolita, Polska. The Times, Nasz Dziennik).
Il disgelo russo-polacco è altra cosa dal dialogo polacco-tedesco o dalla riconciliazione franco-tedesca:
“Czy wzorem dla polsko-rosyjskiego pojednania będzie pojednanie Francji i Niemiec? – Sikorski: Na razie Rosja nie chce budować wspólnego z nami organizmu politycznego, a taki był cel powojennej współpracy Berlina i Paryża. Byłoby dobrze, gdyby Rosja chciała przystąpić do szeroko pojętego Zachodu, wtedy Polska mogłaby w tym dziele mieć kluczową rolę Ale, niestety, jesteśmy na pierwszym kilometrze tej drogi. Dopiero mamy nieśmiałe deklaracje intencji”.
D’altra parte vi sono gesti e gesti (VEDI):
“Podczas wizyty prezydenta Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa Polacy nie doczekali się… gestu na miarę pamiętnego uklęknięcia kanclerza Niemiec Willy’ego Brandta przed pomnikiem ofiar warszawskiego getta w grudniu 1970 roku. Miedwiediew nie był w żadnym miejscu upamiętniającym zbrodnię katyńską ani przy grobach ofiar katastrofy smoleńskiej na Powązkach. Patronował za to podpisaniu wielu wiążących Polskę na długie lata umów…” .
Eppure la novità c’è, eccome. Per quanto riguarda il complesso della politica estera russa:
“Russia’s President Dmitry Medvedev took resolute steps on Monday in Warsaw to improve relations with Poland, including resolving to clear up the circumstances of the Katyn Massacre. According to the press Medvedev’s soft line is part of a new foreign policy… “Russian President Dmitry Medvedev’s official visit to Poland today and improving relations between the two countries – including the Russian parliament’s declaration in November that Joseph Stalin bears responsibility for the Katyn Massacre – are part of Russian’s new foreign policy doctrine”…
E per quanto riguarda i rapporti bilaterali russo-polacchi:
“Dzisiaj jest wielki dzień w stosunkach polsko-rosyjskich i związane jest to nie tylko z tym, że pierwszy raz od dawna w Polsce z wizytą oficjalną jest prezydent Federacji Rosyjskiej”… “ale jest to wielki dzień również dlatego, że zmienia się duch naszych stosunków, nad którymi przez bardzo długi czas wisiało widmo przeszłości – mówił Miedwiediew”. „Ważne jest to, że znów zaczynamy słuchać się nawzajem, to że jesteśmy gotowi do tego, żeby omawiać najtrudniejsze, najbardziej mroczne i najcięższe strony z naszej wspólnej historii – podkreślił rosyjski prezydent. Jak dodał, “problem często polega nie na tym, że nie pamięta się prawdy, a na tym, żeby móc powiedzieć tę prawdę i być gotowym do jej przyjęcia”. Jego zdaniem, jedynie “nie zamykając oczu na przeszłość i nie wypierając się swojej historii, ale nazywając bardzo dokładnie to, co miało miejsce – z jakiej przyczyny i do czego to doprowadziło”, Polska i Rosja może zbudować “stosunki partnerskie, które będą korzystne dla obu stron”.
Tuttavia a Varsavia, giustamente non parlano di “svolta”, ma di gesti e comportamenti e dichiarazioni che vanno nella giusta direzione (“con prudenza avanti”) (verso la “normalizzazione”) (“ma è solo il primo km di una lunga maratona”: Ale, niestety, jesteśmy na pierwszym kilometrze tej drogi….) e che vanno inquadrati in un contesto più ampio e di lunga durata.
“The vote by the Duma came seven months after Russian Prime Minister Vladimir Putin, previously wary of criticising Stalin, denounced the Soviet dictator’s regime during a visit to Katyn on 7 April with his Polish counterpart, Donald Tusk”.
Svolta, dunque? No:
“Błagam, nie używajmy tego słowa. Ono w dyplomacji prawie nigdy nic nie znaczy” – mówił Sikorski. “Radosław Sikorski trafnie zwracał uwagę, że w polityce zagranicznej sukces buduje się latami i że „Przecież różnice interesów między Polską a Rosją nie znikną i nie rzucimy się sobie w ramiona w jakiejś słowiańskiej nirwanie”…. “Przed wizytą Miedwiediewa w Warszawie należy się więc raczej pozbyć złudzeń, że będzie to przełom, i nastawić się raczej na to, że sprawa ta będzie powolutku i stopniowo rozwiązywana w duchu współpracy i porozumienia”…
Non tutto è risolto, il passato non passa:
“- Nie oznacza to, że przeszłość zniknęła, że nie zostało żadnych kwestii z tym związanych”.
Katyn non è chiusa, no, la possono chiudere solo i famigliari delle vittime:
„Myślę, że sprawę Katynia, w sensie prawnym, zamykałaby ugoda z Rodzinami Katyńskimi”… “Czy środowisko Rodzin Katyńskich, które domagało się prawnej rehabilitacji swych bliskich zamordowanych przez NKWD, uzna to za wystarczający gest? Najbardziej uczciwa odpowiedź brzmi: różni jego członkowie odbiorą to różnie. Rozmawiałem w ostatnich dniach z takimi, którzy są w pełni usatysfakcjonowani słowami użytymi przez Dumę, oraz z takimi, którzy wciąż czują niedosyt. Pytanie, czy Rodzinom Katyńskim uda się wypracować wspólne stanowisko, by rząd wiedział, jakie są ich oczekiwania. Wcześniej Rodziny domagały się rehabilitacji oficerów i ujawnienia wszystkich dokumentów katyńskich, w tym całości akt rosyjskiego śledztwa w tej sprawie. Zrezygnowały z roszczeń finansowych wobec Rosji, czego wciąż nie mogą przyjąć do wiadomości rosyjscy komuniści straszący w zeszły piątek w Dumie, że Rosja zbankrutuje, wypłacając Polakom odszkodowania za Katyń. W ten ton wpisał się prezes PiS-u Jarosław Kaczyński, gdy powiedział, że “Rosja powinna zapłacić za Katyń”. Kaczyński najwyraźniej nie wie, że Rodziny Katyńskie już dawno publicznie zrezygnowały z takiego postulatu, co zresztą przyczyniło się w ogromnym stopniu do tego, że władze Rosji poważnie zajęły się zamknięciem sprawy Katynia”… “Families of people killed by Soviet secret police in the Katyn massacre in 1940 reiterated (30 nov) that they do not plan to seek compensations from Russian authorities, RIA-Novosti reported Monday. The decision was made in 2008 and has not changed because “there’s no price for the death of a husband, a father or a brother,” the Federation of Katyn Families said in a statement”.
Passi avanti? Si. Quanta differenza tra 3 anni fa e oggi. Tre anni fa c’era una incomunicabilità quasi totale su tutti i fronti, oggi: accordi, relazioni economiche, scambi commerciali, cresce l’export polacco verso la Russia, le aziende polacche entrano sul mercato russo, e i russi cercano di investire in Polonia:
“Chodzi o miliardy euro. Powinniśmy się z tego cieszyć szczególnie wobec problemów, które targają strefą euro”…. Russia wants to take part in the privatisation of Polish companies, its president said yesterday (6 December) during his visit in Warsaw”… “There are big energy projects in Poland with regard to privatisation that would be of interest to Russian entities,” Medvedev told”
Cresce inoltre la reciproca sensibilità e l’ascolto reciproco:
„Mamy też w stosunkach polsko-rosyjskich obustronną większą wrażliwość na ból drugiej strony. Dzisiaj potrafimy przyznać, że w latach 20. w polskiej niewoli z chorób zmarło tysiące żołnierzy Armii Czerwonej. To także spory postęp”. – Zaczynamy się słuchać, jesteśmy gotowi mówić o najbardziej trudnych sprawach w naszej historii
Passi avanti, si, nell’ultimo anno, vedi il caso di Wajda:
“Jeszcze rok temu “Katyń” Andrzeja Wajdy praktycznie nie mógł być pokazywany w Rosji, a teraz Dmitrij Miedwiediew honoruje polskiego reżysera wysokim odznaczeniem – która Rosja bardziej spodoba się światu? … – Miejmy oczy otwarte na przeszłość, ale bądźmy otwarci na przyszłość – tak prezydent Rosji Dmitrij Miedwiediew mówił nagradzając Orderem Przyjaźni Andrzeja Wajdę, autora filmu “Katyń”.. Wzruszony Wajda dziękował, ale zarazem prosił o doprowadzenia do końca sprawy Katynia. – Jest pan pierwszym prezydentem Rosji, który obiecał całkowite odtajnienie dokumentów katyńskich – mówił reżyser.
Vedi il fatto che i russi stanno dando ai polacchi sempre nuovi documenti relativi a Katyn:
„Rosyjski prezydent podkreślił, Rosja w sprawie “tragedii katyńskiej” podjęła w ostatnim czasie szereg bezprecedensowych kroków, łącznie z “przekazaniem odpowiednich materiałów archiwalnych sprawy katyńskiej”. „Dmitrij Miedwiediew bardzo zdecydowanie zapowiedział, że Rosja będzie nadal ujawniała dokumenty zbrodni katyńskiej. … Drugim krokiem było przekazanie nam w tych dniach kolejnych 50 tomów dokumentów dotyczących Katynia…. Dwa dni temu polska strona otrzymała 50 kolejnych tomów akt sprawy katyńskiej. Do ujawnienia pozostało 47”…
Vedi la dichiarazione recente della Duma russa:
„Przypomniał też rezolucję, którą 26 listopada przyjęła rosyjska Duma Państwowa”.”Taka linia będzie kontynuowana, wybraliśmy ją absolutnie świadomie. Dokonałem swojego wyboru i my z tej drogi nie zejdziemy”. Radosław Sikorski: Rosyjska Duma, która przyjęła tydzień temu rezolucję potępiającą tę zbrodnię, wykonała krok we właściwym kierunku.
Ma il dibattito alla Duma è stato rivelatore delle difficoltà russe:
“… nie jest to takie łatwe i oczywiste z rosyjskiego punktu widzenia. Debata o Katyniu siłą rzeczy prowokuje tam trudną rozmowę o stalinizmie. A jak pokazała dyskusja w Dumie, rosyjscy komuniści mający kilkanaście procent poparcia nie zamierzają iść w tej sprawie na żadne ustępstwa i bronią Stalina do ostatniego tchu. Oporne wobec odtajniania dokumentów z przeszłości są służby specjalne i tzw. resorty siłowe, do których należy także prokuratura wojskowa prowadząca śledztwo w sprawie Katynia. Spora część ich pracowników to wciąż cisi sympatycy dawnych porządków, a nawet jeśli nie, to nie widzą potrzeby ujawniania niewygodnej prawdy o przeszłości ich kraju i resortów… najbardziej odtajnieniu dokumentów śledztwa katyńskiego przeciwni są szefowie archiwów z Łubianki. – To urzędnicy średniego szczebla, pułkownicy. Uważają, że w żadnej sprawie Rosja nie powinna ustępować ani o krok”.
La verità tuttavia serve ai polacchi quanto ai russi:
“Gesty rosyjskiego przywódcy pod adresem Polaków są równie ważne dla samych Rosjan”. „Powinniśmy znać prawdę – ona jest potrzebna – i Polakom, i nie w mniejszym stopniu obywatelom naszego kraju, Rosjanom, ponieważ nasza historia jest związana wydarzeniami tragicznymi, przez które cierpieli ludzie, olbrzymia liczba ludzi” – mówił Miedwiediew. Bo podczas represji (stalinowskich) zginęła też olbrzymia liczba obywateli rosyjskich. “Będziemy kontynuowali naszą współpracę w tej sprawie. Myślę, że w rezultacie końcowym to będzie sprzyjało zamknięciu najbardziej skomplikowanych spraw w naszych stosunkach” – zaznaczył rosyjski prezydent. Jak dodał, te “komplikacje” nie dotyczą tylko tematu Katynia, ale również wcześniejszego okresu. “Mam na myśli wojnę domową w naszym kraju, gdy dziesiątki tysięcy czerwonoarmistów, którzy znaleźli się w Polsce, zniknęli albo zginęli i w tych sprawach też trzeba prowadzić dialog” – podkreślał Miedwiediew. Sikorski: „Już możemy być jednak dumni, bo podnosząc w odpowiedzialny sposób sprawę zbrodni na polskich oficerach, pomagamy Rosji w destalinizacji jej pamięci historycznej. A to nie dotyczy już tylko stosunków polsko-rosyjskich, lecz całego świata”.
Ancora una volta va sottolineato il ruolo e il lavoro dietro le quinte del Gruppo „Affari Difficili” (Vedi), anche se riguarda solo una ristretta élite:
„Tuż przed powitaniem Miedwiediewa w Warszawie współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych prof. Anatolij Torkunow i prof. Adam Daniel Rotfeld przedstawili książkę “Białe plamy – czarne plamy” o stosunkach polsko-rosyjskich w XX w. Trwają starania, by w Polsce została ona rozesłana do wszystkich bibliotek szkolnych. Szuka na to środków Ministerstwo Edukacji. - Nie usunęliśmy wszystkich przeszkód historycznych, ale pokazalismy drogę, jak to zrobić – mówi o publikacji prof. Torkunow. – Najważniejsze, żeby polsko-rosyjską historią zajęli się teraz historycy, a nie politycy. Największe nieszczęścia rodzą się tam, gdzie polityką historyczną zajmują się politycy, a nie uczeni.
Anche ambienti russi (Memorial) spingono le autorità russe a chiudere i conti con la storia russo-polacca:
“By przekonać prezydenta do odtajnienia wszystkich akt, Memoriał opublikował w listopadzie w “Nowej Gaziecie” obszerny tekst o tym, co Rosja powinna zrobić w sprawie Katynia. Był to kolejny apel do prezydenta Miedwiediewa, by wreszcie zakończył tę sprawę. I najwyraźniej został on usłyszany, czego wyrazem uchwała Dumy”… Część działaczy Memoriału twierdzi jednak, że opracowanie imiennej listy nie jest konieczne do rehabilitacji polskich oficerów. – Rehabilitacja jest decyzją polityczną – mówi Nikita Pietrow. – Nie ma znaczenia, że co do kilku nazwisk są wątpliwości. To promil wszystkich ofiar Katynia. Po ogłoszeniu politycznej decyzji o rehabilitacji, prokuratury Polski i Rosji mogłyby dostać polecenie, by opracować wspólną listę ofiar i wyjaśnić wątpliwości. Ale najważniejsze jest, by nastąpił ten najważniejszy krok – wyraźna deklaracja o rehabilitacji.
Poco si ragiona sul fatto che sull’atteggiamento russo hanno sicuramente influito la positiva realtà economica della Polonia e il positivo sviluppo dei rapporti polacco-ucraini.
—————–
Background

Amerykanie zauważają, że rząd Donalda Tuska – przekonany, że UE ma większy wpływ na Moskwę niż poszczególne kraje członkowskie – porzucił “konfrontacyjną retorykę swoich poprzedników i próbował budować koalicję wśród państw członkowskich”. Wskazują nawet na “dojrzałość polityki polskiej w UE”…. Amerykanie oceniają, że Polska staje się “coraz aktywniejszym graczem w regionie, a od 1989 r. z kraju przyjmującego pomoc stała się państwem dostarczającym jej, pomagając nam we wspieraniu reform w regionie” oraz że może być niezawodnym sojusznikiem USA.

Amerykanie zauważają (Wikileaks), że rząd Donalda Tuska – przekonany, że UE ma większy wpływ na Moskwę niż poszczególne kraje członkowskie – porzucił “konfrontacyjną retorykę swoich poprzedników i próbował budować koalicję wśród państw członkowskich”. Wskazują nawet na “dojrzałość polityki polskiej w UE”.
Si riconosce all’evidenza alla Polonia un nuovo status/ruolo internazionale:
“Wczoraj prezydent Miedwiediew, dzisiaj prezydent Niemiec (Christian Wulff), a pojutrze prezydent (Barack) Obama.

Polish-Russian relations, described by Polish President Bronislaw Komorowski as being a thousand years old, have had their ups and downs in the last 20 years, since Poland became the first Soviet satellite to overthrow communism. This is an overview of some key events:

1992 – Russian President Boris Yeltsin released secret clauses of the 1939 Molotov-Ribbentrop pact between Nazi Germany and the Soviet Union that showed they agreed to carve up Poland at the outbreak of World War Two. Yeltsin also gave Poland documents showing Soviet leader Josef Stalin ordered the execution of thousands of Polish prisoners of war at the Katyn forest in the western Soviet Union.
1993 – Yeltsin visited Poland and was feted by the hero of the Polish anti-communist struggle, President Lech Walesa. Walesa obtained Yeltsin’s declaration that Russia would not object to Polish NATO entry – which caused an outcry in Moscow. The Kremlin backtracked and launched a drive to warn the alliance against accepting its former satellites.
1999 – NATO admitted Poland, Hungary and the Czech Republic.
2004 – Poland joined the European Union. President Aleksander Kwasniewski met Russian counterpart Vladimir Putin. Ties strained over Polish reluctance to allow Russian energy companies buy Polish peers.
Kwasniewski infuriated Putin by leading the EU mediation in Ukraine after the rigged presidential election there in December 2004. A re-run resulted in victory for pro-Western candidate, Viktor Yushchenko.
2005 – Conservative Law and Justice led by brothers Lech and Jaroslaw Kaczynski won power in Poland, taking a sharply anti-Russian course. Moscow imposed ban on Polish farm imports.
Russian gas monopoly Gazprom and its German partners agreed to build an undersea gas pipeline bypassing Poland. Radoslaw Sikorski, then defence minister, now foreign minister, compared the agreement to the Molotov-Ribbentrop Pact.
2007 – Poland declared it was ready to host a US missile defence system, sparking furious reaction from Putin. In May, Poland blocked talks on a new EU-Russia strategic partnership over the meat ban.
In October 2007, center-right Civic Platform party won a parliamentary election, with its leader and future prime minister Donald Tusk promising to improve ties with Russia. In November, Poland lifted a veto on Russia’s talks to join the Organisation for Economic Cooperation and Development.
In February 2010, Poland approved a long-delayed gas deal with Russia ensuring higher deliveries until 2037, with the settlement still awaiting a final rubber stamp.
On April 10, Polish President Kaczynski, his wife and 94 officials were killed in a plane crash on their way to a ceremony in Russia’s Katyn forest marking the anniversary of the killings. Relations between the neighbours improved.

pdf

Share/Save

La Duma russa ammette che fu Stalin a uccidere i polacchi a Katyn

Paolo Morawski — Sun, 28 Nov 2010 22:01:16 +0000

Su Katyn una svolta?

La dichiarazione della Duma — Di certo il 26 novembre 2010 alla camera bassa della Duma, il Parlamento russo – (The Duma is dominated by the United Russia party led by Prime Minister Vladimir Putin) – al termine di un dibattito straordinario e anche un’accanita discussione, pare, ci sono stati 342 si, 57 no, e nessun astenuto su 450 parlamentari per giungere a una conclusione storica sul massacro di Katyń, ovvero per affermare pubblicamente che SI fu colpa di Stalin che diede l’ordine nel marzo del 1940 di uccidere circa 22 mila prigionieri polacchi. SI, Stalin ordinò lui stesso l’uccisione di cento mila polacchi, pianificando il Massacro di Katyn. «Tutti i documenti pubblicati che per molti anni sono rimasti negli archivi segreti non solo rivelano questa orribile tragedia, ma testimoniano che il massacro di Katyn è stato compiuto su ordine diretto di Stalin e di altri dirigenti sovietici», si legge nella dichiarazione intitolata “La tragedia di Katyn e le sue vittime”. «Nella propaganda ufficiale sovietica – prosegue il documento – la responsabilità per questo crimine è sempre stata attribuita ai delinquenti nazisti. Questa versione per molti anni è rimasta tema di discussione della società sovietica provocando sempre la rabbia, l’offesa e la sfiducia del popolo polacco». «Il parlamento – conclude la nota – esprime la sua profonda compassione a tutte le vittime di questa repressione ingiustificata e ai loro familiari». The rare condemnation of the Soviet dictator… “Material, kept for many years in secret archives … bears witness to the fact that the Katyn crime was carried out under Stalin’s direct orders,” said the resolution. “The State Duma deputies extend a hand of friendship to the Polish people and hope this will mark a new era of relations between our countries,” it added. The Chairman of the State Duma International Affairs Committee, Konstantin Kosachev, expressed the desire to clarify events surrounding Katyn once and for all. ”Our task today is to get rid of his lie. We don’t want to raise the Katyn problem to a new level of intra or inter-state discussions. We want to close this problem by paying tribute to the memory of Katyn victims and condemning those guilty of this evil deed,” said Kosachev. “This is really a question of conscience, after so many years of negation and silence, to make a declaration that would close this chapter of our history,” said Konstatin Kosachyov, head of the Duma committee on foreign affairs.

Mosca: aperture e chiusure dal 1990 in poi — Da parte di Mosca c’erano state già negli anni progressive aperture sulla vicenda, ma quella di ieri viene considerata da molti la prima ammissione ufficiale senza equivoci delle responsabilità del regime sovietico di quell’eccidio. L’eccidio di Katyn, non lontano dal confine con la Bielorussia, si consumò nel 1940, poco dopo l’invasione della Polonia orientale da parte dell’Urss, in base alle clausole segrete del patto Molotov-Ribbentrop di non aggressione con la Germania. Per decenni l’Unione sovietica ha accusato i nazisti di aver commesso il massacro. Fu solo nel 1990 che Mikhail Gorbaciov riconobbe la responsabilità del suo paese nel massacro. While the original 1940 execution order signed by Stalin was declassified by Russia’s first President Boris Yeltsin, Friday’s resolution is one of the strongest official censures of the wartime leader since the Soviet Union’s collapse in 1991. Nel tentativo di rilanciare le relazioni con Varsavia, il Cremlino ha poi fatto mettere in rete quest’anno dei documenti sulla tragedia e la giustizia russa ha consegnato alla Polonia decine di volumi dagli archivi segreti. Agli inizi di aprile di quest’anno, tra l’altro, il premier polacco Donald Tusk ha commemoratro (“tutti”) i morti di Katyn insieme a Putin a Katyn (questa cerimonia già segnava una notevole riappacificazione con Mosca); e ciò qualche giorno prima della morte del presidente polacco, Lech Kaczynski, il 10 aprile, deceduto nello schianto dell’aereo della delegazione governativa diretta a Smolensk, nei pressi di Katyn, per una seconda commemorazione del massacro.

Critiche russe — Ma se questa ammissione della Duma è un gesto “storico” per molti polacchi, in tanti sottolineano la consueta “schizofrenia” russa, in cui la parte destra della bocca dice cose che la parte sinistra nega e invalida e contraddice, e viceversa. In sostanza, continuano a convivere in Russia versioni del tutto opposte su come si siano svolti i fatti a Katyń: colpa dei tedeschi come sosteneva ai tempi dell’URSS la propaganda di Stato e di Partito, e l’internazionale comunista in tutto il mondo? O colpa dei sovietici (come è storicamente documentato)? Sintomatico è il fatto che i comunisti russi si siano dichiarati contrari alla risoluzione su Katyń approvata dalla Duma, in quanto essa “avrebbe avvalorato la versione di Goebbels su Katyń” (… “przyjmując taki dokument Duma potwierdzi goebbelsowską wersję zbrodni katyńskiej”…). Viktor Uillyukhin, member of Communist faction, member of the commission on security: “I am worried that in the course of many recent decades the Russian man was forced to the knees and made to apologise for literary everything, even for what he had not done, including to apologise for the Katyn tragedy which was our fault. This is correct, absolutely correct (apparently he meant to say This is true, absolutely true – true). I can also make another remark. It is detrimental to the nation. The nation was found guilty of everything and you will never be able to create (anything) with this nation.” Virulent opposition to the resolution was voiced by Russia’s Communist Party — many of whose leaders still deny the NKVD’s involvement in the massacre and admire Stalin for his role in leading Soviet troops to victory in World War Two. “How can we apologise for the Katyn tragedy when it wasn’t our fault,” Communist Party member Viktor Ilyukhin said. I deputati comunisti, da parte loro, hanno denunciato la dichiarazione che, sostengono ”costituisce una falsificazione degli eventi storici e una revisione delle conclusioni di Norimberga”, cercando invano di far ritirare i riferimenti a Stalin e alla dirigenza sovietica.

Critiche polacche — Jaroslaw Kaczynski, head of the conservative opposition Law and Justice party, said he still wants Russia to offer a full apology and compensation. Per Kaczyński, per il PIS, per le destre polacche, per la Federazione delle famiglie di Katyń e per la stampa conservatrice polacca la dichiarazione della Duma è (ancora) “poca cosa”. Settanta anni dopo il crimine si chiede di ristabilire – finalmente! – la “verità”. Quindi, un’ammissione ufficiale della responsabilità sovietica (“senza se e senza ma”), quindi la consegna da parte russa alla parte polacca di tutti i documenti (e non solo di una parte di essi) relativi a questa tragedia, quindi le scuse ufficiali della Russia, quindi la riabilitazione delle vittime, il risarcimento materiale per le famiglie delle vittime, in fine la condanna anche simbolica dei colpevoli (per lo più agenti del NKVD e dei membri del Partito). Come a dire: i gesti contano, ma ne vanno poi tratte le dovute conseguenze. Invece non si riesce a chiudere questo dossier definitivamente. E la ferita resta aperta.

L’intepretazione positiva. Il dialogo polacco-russo va avanti — Nessun polacco ignora queste criticità. Oggi però la maggioranza dei decisori polacchi sembra voler vedere il bicchiere mezzo pieno. Si sottolinea pertanto la collaborazione tra la Duma russa e il Sejm polacco, in attesa che arrivi in Polonia in visita il Presidente russo Medvedev.

Si insiste cioè sul nuovo passo di riavvicinamento tra Russia e Polonia. Sul fatto che la Russia prova ora a chiudere definitivamente con quel passato che finora ha pesato sui suoi rapporti con la Polonia. La dichiarazione è stata salutata come un passo ”importante” dai vertici polacchi. ”Si tratta di un gesto politico importante”, ha detto il primo ministro Donald Tusk, il quale ha aggiunto ”che il governo polacco si attende che a tale gesto facciano seguito decisioni politiche piu’ coraggiose”. “Il governo polacco non nasconde di attendere che questo gesto sia seguito da decisioni governativi più audaci”, ha aggiunto Tusk, citato dall’agenzia stampa Pap. ”Si tratta di un segnale positivo che viene da Mosca poco prima della visita del presidente russo Dmitri Medvedev (6 dicembre) a Varsavia”, ha dichiarto il presidente della repubblica, Bronislaw Komorowski. ”E’ positivo che l’ordine venga ristabilito poco a poco nei dossier dolorosi, difficili, tra la Polonia e la Russia. Avanza lentamente, ma avanza. Abbiamo ancora molte tappe davanti a noi”, ha commentato il leader storico del sindacato ‘Solidarnosc’ nonche’ premio Nobel per la Pace, Lech Walesa. The head of the Polish parliament’s foreign affairs committee, Andrzej Halicki, said he considered the Duma’s statement to be a breakthrough. Poland’s centre-right government also expects Russian President Dmitry Medvedev to hand more declassified files of the Katyn massacre over to Warsaw during his visit on Dec. 6. Polish FM Radoslaw Sikorski speaking: “Poland’s Foreign Ministry welcomes with satisfaction the resolution on the Katyn crime adopted by the State Duma of the Russian Federation. We think that this is an important, successive gesture towards the Polish-Russian reconciliation based on the truth. We think that this confirms the will of both governments, both states and nations to build reconciliation between Poland and Russia. We hope that this political gesture will also have its legal effects, it means that it will lead to explain all the mechanisms of this crime and the rehabilitation the victims.”

Anche io penso che qualsiasi passo in avanti che serve ad avvicinare polacchi e russi e viceversa, va salutato con gioia.

Spiegare le novità — Dietro il progressivo mutamento negli atteggiamenti russi, lentamente sempre più aperti, giocano peraltro tre fattori.

Uno: l’ottimo lavoro della “Commissione bilaterale polacco-russa per le questioni difficili”, questioni storiche in particolari. Questa Commissione si ispira idealmente al dialogo franco-tedesco (avviato nell’immediato secondo dopoguerra), al dialogo polacco-tedesco (dal 1989) e al dialogo polacco-ucraino (decollato veramente da un decennio). Anche la riconciliazione tra polacchi e ucraini ha beneficiato dei lavori di una Commissione bilaterale per le questioni storiche. Ma va detto queste commissioni mettono in comunicazione tra loro piccole élite, non certo i popoli. Sta comunque nascendo il Centrum Polsko-Rosyjskiego Dialogu i Porozumienia. Utworzenie Centrum to efekt spotkania premierów Polski i Rosji 7 kwietnia w Smoleńsku. To także realizacja wcześniejszego zalecenia Polsko-Rosyjskiej Grupy ds. Trudnych, która od dwóch latach próbuje poprawić klimat między naszymi krajami, zwłaszcza w zakresie trudnych zaszłości historycznych. I ma na tym polu znaczne sukcesy…. By dialog historyków, intelektualistów i naukowców o stosunkach między naszymi krajami podnieść na wyższy poziom. By trwał niezależnie od koniunktur politycznych, zmian rządów, chwilowych kryzysów i wahań między naszymi krajami. Centrum powinno odgrywać taką rolę między Warszawą a Moskwą, jak Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, która od prawie 20 lat buduje lepszy klimat między Niemcami a Polską. Jeden z głównych publicystów “Kultury” paryskiej Juliusz Mieroszewski pisał w 1967 r.: “Zagadnienie polsko-rosyjskie jest problemem politycznym, a nie mistycznym. By ów problem mógł znaleźć pozytywne rozwiązanie w płaszczyźnie politycznej, trzeba go wpierw wydobyć na światło dzienne z gąszczu emocji, niekontrolowanych reakcji i głuchej a upokarzającej nienawiści. Jako naród o kulturze zachodniej powinniśmy w dialogu polsko-rosyjskim reprezentować nie wschodni fatalizm, zaprawiony bezsilną nienawiścią, lecz chłodne rozeznanie oparte na beznamiętnej analizie naszych narodowych interesów. Pewne prawdy są bezsporne. Wieczysta wzajemna wrogość pomiędzy Polską i Rosją nie leży w polskim interesie. Rzetelne i sprawiedliwe wyrównanie stosunków pomiędzy przyszłą Polską i przyszłą Rosją wzmocniłoby Rzeczpospolitą niezmiernie – otwierając przed nią szerokie perspektywy rozwojowe, których jest pozbawiona od czasów rozbiorów”. Grupa ds. Trudnych oczyściła grunt pod rozwiązanie wielu z nich, a politycy z obu stron podejmują realne kroki, by jej rekomendacje wcielić w życie, choćby raz na zawsze rozbroić minę Katynia. Potrzebna jest profesjonalna instytucja, która pójdzie dalej, wytyczy nowe cele, rozszerzy dorobek zbliżenia polsko-rosyjskiego na młodzież. To zadanie na lata, jeśli nie na dziesięciolecia. To także wyraz pewnej wizji strategicznej, a nie doraźnego myślenia na dziś czy jutro, które – niestety – dominuje w polskiej polityce. Warto, żeby politycy z różnych opcji unieśli się ponad podziałami i zagłosowali za projektem ustawy w sprawie utworzenia Centrum. Dzięki niemu Polska zyska jeszcze jeden trwały instrument w stosunkach z Rosją. Stosunkach, które może nie są jeszcze doskonałe, ale mogą być zupełnie dobre. Dzięki dobrym relacjom z największymi sąsiadami – Niemcami i Rosją – Polska przełamuje kilkuwiekowy klincz geopolityczny, który skazywał nas na izolację i porażkę w Europie. Odzyskuje swobodę i podmiotowość, a także możliwość efektywnego kształtowania stosunków z innymi sąsiadami na Wschodzie, np. Ukrainą czy Białorusią. Każda inicjatywa w tej sprawie jest godna poparcia…. Na razie pełnomocnikiem ministra kultury ds. utworzenia Centrum jest historyk i politolog dr Sławomir Dębski, były dyrektor Polskiego Instytutu Spraw Międzynarodowych. Jego rosyjskim partnerem jest Andriej Artizow, dyrektor Rosyjskiej Agencji Archiwów, który odpowiada za utworzenie rosyjskiego odpowiednika Centrum. Leggi tutto su Gazeta Wyborcza.

Due: la spinta di alcuni ambienti Russi (per esempio Memorial) che si contrappongono a una certa tendenza a riabilitare Stalin: Some observers have expressed alarm in recent years that Russia may be quietly rehabilitating Stalin. Russian rights campaigners have been alarmed by what they see as an attempt by some officials, especially during Prime Minister Vladimir Putin’s years as president from 2000-08, to play down Stalinist atrocities by focusing on his achievements. Non solo, ma chiedono di conoscere la verità su tanti aspetti del comunismo, dello stalinismo e della seconda guerra mondiale. La Ong russa Memorial sostiene che ”si tratta di un enorme passo avanti”. ”La Duma ha finalmente deciso di riconoscere ufficialmente dei fatti che erano noti al mondo da molto tempo”, ha detto Ian Ratchinski, uno dei dirigenti dell’Ong. Rights group Memorial, which wages an often lonely battle to document Soviet-era repressions, hailed the move as a “serious step forward” but called for it to be followed by action. In quest’ottica rientra la campagna di destalinizzazione che il presidente Dmitrij Medvedev si prepara a lanciare per ricordare ai cittadini i crimini commessi da Stalin. Senza dimenticare che vi sono discorsi indirizzati verso l’interno e discorsi a solo uso esterno. In questo caso la dichiarazione della Duma sarà indirizzata, oltre che ai media e vertici russi, al Parlamento polacco, ma anche alle istituzioni europee (Consiglio d’Europa, Parlamento europeo, Parlamenti dell’Osce). Il che significherebbe che questa volta la lingua è biforcuta meno del solito.

Tre: oggi la Russia ha tutto l’interesse ad avere buone e proficue relazioni con l’UE e con la Germania. E la Polonia è membro dell’UE. Proprio in virtù di questo fatto dal 2004 in poi l’UE, anche se talvolta a fatica, sebbene talvolta per vie tortuose, alla fine si è sempre schierata dalla parte della Polonia nei momenti di maggiore attrito con la Russia (cfr. boicottaggio della carne e delle verdure polacche). Un polacco presiede il Parlamento Europeo e la Polonia nella seconda metà del 2011 assicurerà pure la Presidenza UE. La Russia con questa mossa della Duma ottengono molto in termini di immagine a poco prezzo. In conclusione gioia, ma senza farci illusioni: “If 10 years ago there were a lot of survivors, I mean from the side of those who participated in the repressions, now it’s more like distant history,” Nikolai Petrov, an analyst with the Moscow Carnegie Center, told Reuters. “So to come forward with this now means to improve the image of the country at a very low political cost.”

Quattro? Il nesso con la NATO?
—————–
Un commento di Aleksander Kwaśniewski:
Od lat domagamy się rehabilitacji ofiar Katynia. Aleksander Kwaśniewski: Nie wiem, na ile formalnie to jest możliwe. A w sensie politycznym te osoby zostały zrehabilitowane, choćby przez Putina 7 kwietnia w Katyniu, bo mówił jasno o zbrodni. Aleksander Kwaśniewski - Po co? Żeby szukać winnych, którzy już nie żyją?

O grudniowej wizyty prezydenta Miedwiediewa w Polsce: Aleksander Kwaśniewski: to pierwsza dwustronna wizyta od 2002 r., od ostatniej wizyty prezydenta Putina za czasów Kwasniewskiego. Później, w 2005 r., Putin był w Auschwitz, w tym roku na pogrzebie prezydenta Kaczyńskiego był Miedwiediew. Teraz pojawia się wielka szansa, żebyśmy nadali dialogowi polsko-rosyjskiemu ramy na przyszłość. Trzeba ustalić daty kolejnych wizyt: polskiego prezydenta w Rosji, premierów, ministrów. I tematy rozmów: polityka europejska wobec Rosji i rosyjska wobec Unii, uczestnictwo Unii w zapowiadanych przez Miedwiediewa procesach modernizacyjnych w Rosji, realizacja nowej strategii NATO, która m.in. polega na zbliżeniu Paktu i Rosji i podjęciu wspólnych działań.

pdf

Share/Save

Smoleńsk, 7 mesi fa

Paolo Morawski — Sat, 13 Nov 2010 08:55:40 +0000

Uwaga, rocznica katastrofy
Marcin Wojciechowski, Gazeta Wyborcza 2010-11-10
Temperatura konfliktu politycznego w Polsce jest tak duża, że pierwsza rocznica katastrofy smoleńskiej może przerodzić się w kolejny akt wojny polsko-polskiej lub polsko-polsko-rosyjskiej. Ale można zrobić coś, by temu zapobiec
Każdy 10. dzień nowego miesiąca jest od pół roku obchodzony jako kolejna rocznica tragedii smoleńskiej. Oprócz uroczystości prywatnych organizowanych przez rodziny ofiar, rocznicowych mszy i spotkań na cmentarzach dochodzi w tych dniach do akcji politycznych, zwłaszcza podejmowanych przez PiS. Kulminacją takich akcji będzie 10 kwietnia, czyli pierwsza rocznica tragedii. Leggi tutto
——————
Rodziny smoleńskie ostro przepytały premiera
——————
Dwie uroczystości smoleńskie
Edyta Żemła, Jarosław Stróżyk, Rzeczpospolita 12-11-2010
Na Powązkach odsłonięto pomnik ofiar. Politycy PiS przyszli złożyć kwiaty na grobach później.
Do długo oczekiwanego spotkania rodzin ofiar katastrofy smoleńskiej z premierem Donaldem Tuskiem doszło w środę w Warszawie. Według rodzin było ono niezbędne w związku z istniejącymi wątpliwościami, z których najważniejsze dotyczą m.in. identyfikacji ciał i sekcji zwłok.
– Szkoda, że doszło do niego dopiero teraz – uważa Małgorzata Wassermann, córka śp. Zbigniewa Wassermanna, posła PiS.
Na spotkaniu z rodzinami byli też obecni ministrowie: Ewa Kopacz, Tomasz Arabski, Jerzy Miller i Michał Boni.
– Atmosfera była dobra – ocenia Marta Potasińska, wdowa po śp. gen. Włodzimierzu Potasińskim, dowódcy Wojsk Specjalnych. – Pierwsza część to były nasze pytania. Druga – odpowiedzi premiera. Taki podział spowodował, że spotkanie było merytoryczne i pozwoliło uniknąć niepotrzebnych emocji.
– Spotkanie na początku było spokojne. Później jednak zrobiło się bardziej nerwowo, szczególnie gdy rodziny zaczęły pytać o dokumenty z sekcji zwłok swoich bliskich – opowiada Andrzej Melak, brat śp. Stefana Melaka, szefa Komitetu Katyńskiego. Dodaje, że żadna z rodzin nie dostała jeszcze takiego dokumentu. – Dowiedzieliśmy się również, że premier nie wystąpił do Rosji z oficjalnym dokumentem o współprowadzenie postępowania oraz że nie podpisze wniosku o umiędzynarodowienie śledztwa – mówi. Leggi tutto
————
Postawią krzyż w Smoleńsku
Ewa Łosińska, Rzeczpospolita 11-11-2010
Ponad 20-osobowa grupa pielgrzymów wyjechała wieczorem z Krakowa do Smoleńska. Organizatorem przedsięwzięcia jest Stowarzyszenie Katyń 2010.
Wśród wyruszających na miejsce katastrofy TU-154 busem jest Zuzanna Kurtyka, żona byłego prezesa IPN, współzałożycielka Stowarzyszenia oraz Magdalena Merta, wdowa po wiceministrze kultury Tomaszu Mercie. Nie zniechęcił ich fakt, że na rosyjskie wizy musiały czekać cztery tygodnie.
W sobotę pielgrzymi wezmą udział we mszy św. na miejscu tragedii. Poświęcony ma zostać podczas tej uroczystości pięciometrowy krzyż, jaki czeka już w Smoleńsku. Zadbała o jego przygotowanie miejscowa Polonia – powiedziała „Rz” Zuzanna Kurtyka. Pozostanie on na miejscu tragedii.
—————
Pomnik ofiar odsłonięty
katk, Rzeczpospolita, pap 10-11-2010
- Proszę o ciszę nad grobami i o uszanowanie naszej żałoby – powiedziała Joanna Racewicz podczas uroczystości odsłonięcia pomnika ku czci ofiar katastrofy pod Smoleńskiem na Powązkach
Punktualnie o godzinie 08:41, czyli w momencie, w którym samolot TU 154 rozbił się pod Smoleńskiem siedem miesięcy temu, na cmentarzu powązkowskim odsłonięty został pomnik ku czci ofiar katastrofy. W uroczystości biorą udział prezydent Bronisław Komorowski, premier Donald Tusk, również rodziny tragicznie zmarłych.
Przed odsłonięciem monumentu odegrany został hymn narodowy. Po nim głos zabrała Joanna Racewicz, wdowa po zmarłym oficerze BOR, Pawle Janeczku. – Proszę o ciszę nad grobami i o uszanowanie żałoby choć w tym jednym miejscu – powiedziała. – Dziękuję przyjaciołom, lekarzom i ratownikom duchowym, psychologom i archeologom, którzy pojechali szukać szczątków naszych bliskich do Smoleńska. Dziękuję, że nie chcieliście słyszeć o żadnym honorarium. Chodzi tu o prawdę, co się wydarzyło siedem miesięcy temu, o prawdę, która może nas wyzwolić. Głęboko w to wierzę, bo nadzieja umiera ostatnia – zakończyła Joanna Racewicz.
- Proszę o uszanowanie naszej żałoby – mówi Joanna Racewicz
- W takich chwilach jesteśmy jedną wielką, osieroconą rodziną i tak powinno zostać – powiedział prezydent Polski Bronisław Komorowski.
Pomnik ku czci ofiar odsłonili wspólnie prezydent Bronisław Komorowski, Hanna Gronkiewicz – Waltz i matka najmłodszej ofiary katastrofy pod Smoleńskiem.
Monument poświęcił metropolita warszawski, ksiądz kardynał Kazimierz Nycz. Modlitwy ekumeniczne odmówili duchowni różnych wyznań.
Wszyscy myślimy o tym momencie straszliwym – mówił prezydent Polski
Odczytano nazwiska ofiar w kolejności alfabetycznej.
Kompania Reprezentacyjna Wojska Polskiego oddała salwę honorową; po niej rozpocznie się Apel Pamięci. Składaniu wieńców towarzyszył utwór “Śpij kolego”. Chór Wojska Polskiego wykonała “Requiem żałobne” oraz “Modlitwę katyńską”.
Wieńce złożyli m.in. prezydent Bronisław Komorowski, marszałek Sejmu, Grzegorz Schetyna, premier Donald Tusk, prezydent Warszawy Hanna Gronkiewicz – Waltz.
Przedstawiciele rodzin ofiar ustawili znicze przed pomnikiem.
Prezes PiS na Powązkach — W uroczystościach nie wziął udziału Jarosław Kaczyński. Uczestniczył w mszy świętej, po czym udał się pod Pałac Prezydencki, by tam złożyć kwiaty. Towarzyszyły mu licznie zebrani obrońcy krzyża, którzy krzyczeli: “Tu jest Polska”.
Potem prezes PiS Jarosław Kaczyński złożył wiązanki przed pomnikiem ofiar katastrofy smoleńskiej na Powązkach oraz na grobach, m.in. Przemysława Gosiewskiego, Grażyny Gęsickiej, ks. Romana Indrzejczyka, Aleksandra Szczygły i Władysława Stasiaka.
Kaczyński wraz z politykami PiS przybył do Kwatery Smoleńskiej na cmentarzu już po zakończeniu oficjalnych uroczystości odsłonięcia pomnika ofiar, w której uczestniczyli m.in. prezydent Bronisław Komorowski, marszałek Sejmu Grzegorz Schetyna i premier Donald Tusk.
—————–
Kaczyński: Oni boją się prawdy o Smoleńsku
pmaj, zyt, Rzeczpospolita 10-11-2010
Tam głos zabrał Kaczyński. – Prawda o Smoleńsku ma wyjść na jaw nie po to, żeby być przesłanką do nienawiści, ale żeby być podstawą dla naszego poczucia sprawiedliwości – mówił do zgromadzonych.
- Są jakieś powody – niech oni sami je wyjaśnią – dla których, tej prawdy o Smoleńsku się boją. Boją się tak strasznie, że cała kampania, cały ten szereg różnych operacji, które w tej chwili skierowane są przeciw nam, w gruncie rzeczy zmierzają do tego samego i jednego celu: przestańcie zajmować się Smoleńskiem, porzućcie tę sprawę, porzućcie ten temat. Nie porzucimy go – zapewnił zebranych.
- Nie wolno nas oszukiwać ani nami manipulować. Ci którzy pracują w sferze publicznej pracują dla nas, a nie interesów ukrytych grup – dodał.
- Nie może zdarzać się to, co zdarzyło się tutaj choćby dzisiaj. Jeden z obrońców prawdy, stary dzielny działacz podziemia, więzień polityczny, Edward Mizikowski został tutaj przewrócony, pobity i jest zatrzymany. Nie wiemy gdzie jest, będziemy się o to pytać, będziemy się domagać, by został zwolniony, ale takie wydarzenia nie mają prawa mieć miejsca w wolnej Polsce – powiedział Jarosław Kaczyński.
Rzecznik Komendy Stołecznej Policji Maciej Karczyński powiedział PAP, że mężczyzna, o którym mówił prezes PiS, został zatrzymany przez funkcjonariuszy BOR i przekazany policji, gdyż wtargnął na teren Pałacu Prezydenckiego. Według policji mężczyzna miał w organizmie 1,6 promila alkoholu.
Prezesowi PiS przed Pałacem towarzyszyli m.in. posłowie tego ugrupowania Antoni Macierewicz i Artur Górski oraz były szef CBA Mariusz Kamiński i redaktor naczelny “Gazety Polskiej” Tomasz Sa kiewicz.
Zgromadzeni trzymali transparenty “Obudź się Polsko, mamy dość”, “Jaki prezydent, taki patriotyzm”. Skandowali m.in.: “Tu jest Polska, a nie Moskwa” i “Komorowski do Moskwy”. Leggi tutto

pdf

Share/Save

Polonia-Russia

Paolo Morawski — Tue, 26 Oct 2010 16:02:23 +0000

Prof. Rotfeld: nie bądźmy zakładnikami stereotypów w relacjach z Rosją
PAP-Gazeta Wyborcza, 2010-10-07
Nie powinniśmy być zakładnikami stereotypów i kompleksów – mówił o relacjach między Polską a Rosją prof. Adam Daniel Rotfeld podczas sesji kończącej Międzynarodowy Kongres Naukowy “Polska – Rosja. Trudne tematy” w Krakowie.
Były minister spraw zagranicznych, współprzewodniczący Polsko-Rosyjskiej Grupy do Spraw Trudnych, w referacie “Polska – Rosja poszukiwania nowej strategii na XXI wiek” zaznaczył, że główne zagrożenia na arenie międzynarodowej wynikają obecnie nie ze stosunków między państwami, ale z sytuacji wewnątrz państw.
“Kiedyś zagrożenie bezpieczeństwa międzynarodowego było wynikiem agresywnej polityki silnych państw, dziś źródłem zagrożenia są państwa słabe, które nie są w stanie kontrolować rozwoju sytuacji na swoim terytorium” – zauważył Rotfeld.
Jak podkreślił, “Rosji nikt nie zagraża, w szczególności z Zachodu”. “Największym zagrożeniem dla Rosji jest sytuacja wewnątrz. Budowanie bezpieczeństwa lub potęgi państwa nie zależy od polityki międzynarodowej, tylko od rozwoju wypadków wewnątrz Rosji, od tego, jaką drogę rozwoju Rosja obierze” – mówił prof. Rotfeld.
Dodał, że w ostatnich miesiącach w Rosji zaczął się proces przewartościowania polityki, w tym stosunków z Polską. “W Rosji dojrzało poczucie, że trzeba stosunki z Polską układać w sposób pragmatyczny, nie oparty na stereotypach i wyobrażeniach, tylko na sytuacji rzeczywistej” – mówił.
Według niego, w strategii Polski wobec Rosji najważniejsze jest zachowanie: podmiotowości we wzajemnych relacjach, czyli równoprawność i poszanowanie wzajemnych interesów i pełna suwerenność w układaniu stosunków Polski z krajami takimi jak Ukraina czy Gruzja. “Mamy obowiązek rozwijać stosunki z Ukrainą, Białorusią i Mołdową, tak jak uważamy, że będzie najlepiej dla nas” – mówił Rotfeld. Dodał, że jednocześnie nie powinno dojść do pogarszania stosunków tych państw z Rosją. Jak zauważył, dotyczy to także Gruzji, Azerbejdżanu i Armenii.
“I w Polsce, i w Rosji są różne kompleksy i stereotypy, głęboko zakorzenione w historii. Nie powinniśmy się stać zakładnikami tych stereotypowych wyobrażeń” – zaznaczył.
Prof. Rotfeld dziękował Andrzejowi Wajdzie za film “Katyń”, który – jak mówił – zrobił wiele dla wzajemnych stosunków polsko-rosyjskich. “Film Andrzeja Wajdy pozwolił spojrzeć Rosjanom inaczej na siebie, że to nie oni byli sprawcami zbrodni. Sprawcą był zbrodniczy reżim” – powiedział Rotfeld. Dodał, że katastrofa smoleńska u milionów zwykłych Rosjan wyzwoliła spontaniczną sympatię wobec Polaków.
Andrzej Wajda mówił, że “Katyń” opowiada nie tylko o zbrodni, ale i o kłamstwie katyńskim. Jak tłumaczył, długo namyślał się nad realizacją tego filmu, bo szukał odpowiedniego tekstu, a wreszcie oparł go o prawdziwe wspomnienia kobiet, które w Katyniu straciły mężów. “Kiedy pokazaliśmy film po raz pierwszy w Teatrze Wielkim, po projekcji nagle ktoś zaczął odmawiać litanię za duszę zmarłych. Tego się nie spodziewałem” – przyznał reżyser.
Jak opowiadał Wajda po jednym z pokazów filmu w Rosji wstała młoda kobieta, przedstawiła się i poprosiła obecnych o uczczenie pamięci polskich oficerów minutą ciszy. “Warto było zrobić ten film tylko dla tej jednej projekcji” – uważa reżyser.
Wajda przypomniał, że Katyń pokazano także w kanale Kultura rosyjskiej telewizji oraz w rosyjskiej telewizji publicznej. “Może ten film był komuś potrzebny. Może moje pytanie, czy kino może zmienić świat, nie jest takie do końca absurdalne? Chciałbym dotrwać do końca z przekonaniem, że tak jest” – mówił Wajda.
W trzydniowym kongresie “Polska – Rosja. Trudne tematy. Trzy narracje: historia literatura, film” uczestniczyło ponad 100 naukowców. To pierwsze takie spotkanie w Polsce i drugie po ubiegłorocznej konferencji w Moskwie.
Kongres zorganizowały: Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie, Ministerstwo Kultury Federacji Rosyjskiej, Polskie Towarzystwo Historyczne, Rosyjski Instytut Kulturoznawstwa, Muzeum Historii Polski, Stałe Przedstawicielstwo Polskiej Akademii Nauk przy Rosyjskiej Akademii Nauk, Moskiewski Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny, Instytut Humanistyczno-Społeczny w Moskwie oraz Katedra UNESCO przy Wydziale Sanktpetersburskiego Instytutu Kulturoznawstwa w Moskwie.

pdf

Share/Save

Una seconda Katyn? NO

Paolo Morawski — Thu, 20 May 2010 18:16:57 +0000

Basta! con lo stereotipo della “seconda Katyn”
– NO. A Smolensk è stato un incidente. A Katyn un crimine di massa, un classicidio, una pulizia di classe al limite della pulizia etnica. A Smolensk hanno perso la vita 96 persone, a Katyn oltre 4 mila, in tutti gli eccidi del 1940 di cui Katyn è il simbolo più noto oltre 22 mila. Sovrapporre e confondere i due eventi non solo non è storicamente giusto, ma, distorcendo e mistificando quanto accaduto a Smolensk, ”banalizza” Katyn e fa torto alle oltre 4 mila vittime polacche eliminate in quella foresta. E non mi interessa se – come mi ha detto un amico – la formula “giornalisticamente funziona ed è attraente per il lettore”. L’equazione Smolensk= seconda Katyn è sbagliata, punto.
– Neppure sono d’accordo con chi scrive che ora in Polonia c’è il vuoto politico assoluto. Al contrario, la vita va avanti, le istituzioni funzionano, i meccanismi democratici ci sono e hanno retto, le persone scomparse sono state in parte sostituite. In parte si tratta del “normale” vuoto pre-elettorale in cui tante cose si “fermano” in attesa dei nuovi equilibri che usciranno dai risultati elettorali. Certo, tutti i polacchi hanno risentito il duro colpo emotivo suscitato dall’incidente aereo di Smolensk. Tutti elaborano il lutto, chi più chi meno, chi più lentamente chi meno. Ma la maggioranza non si può dire che abbia oggi “il vuoto dentro”. Anche questa è un’esagerazione. Non metto in dubbio il dolore di chi ha perso una persona cara o di chi partecipa al lutto collettivo. Nutro crescenti idiosincrasie per un certo modo superficiale e al contempo mistificante di descrivere le società, di trattare temi seri, importanti. Il problema è soprattutto dei giornalisti, ma non solo. In tutti gli ambienti trionfa il modello ”bar sport” in cui ciascuno dà fiato alle trombe…
– Per dirla in altre parole: nei tanti testi che si leggono in giro sulla Polonia, pochi sono quelli che cercano di “fotografare” il più possibile la situazione, analizzando il “terreno” per quello che è, cercando di capire. La maggioranza degli autori usa frasi fatte e facili metafore, ripete il sentito dire, recita a copione, “fa la sceneggiata”.

pdf

Share/Save